Het lot van een rijke man en een bedelaar

Luk 16:19-31 Gelijkenis van de rijke man en de bedelaar Lazarus

Mijn analyse van deze gelijkenis staat ook in hoofdstuk 5 bij de voetnoten.

Mijns inziens wil deze gelijkenis iets duidelijk maken over het leven in relatie tot je lot na de dood en de rechtvaardigheid daarvan. Dat baseer ik op het volgende:

De bedelaar sterft en wordt in de schoot van Abraham gedragen.

De rijke man sterft en wordt begraven om vervolgens zijn ogen op te slaan in de hel.

De hel komt pas in beeld na de dag van het oordeel (straf (‘pijn’) volgt ná het oordeel). Bij de rijke man wordt dus de Bijbelse volgorde vermeld: sterven – graf – opstaan (ogen opslaan) ter (in dit geval) verdoemenis. Over de bedelaar wordt alleen gezegd dat hij sterft en door Abraham wordt getroost. Oók de bedelaar wordt beschreven als zijnde in de tijd ná het oordeel. Als de rijke man Abraham vraagt Lazarus naar hem toe te sturen om zijn pijn te verlichten, wijst Abraham hem op de reden dat hij pijn lijdt en Lazarus vertroost wordt, namelijk dat dat een gevolg is van hoe hij hem bij leven heeft behandeld. ‘En bovendien’, staat er, ‘is er tussen ons en u een grote kloof aangebracht’. Het oordeel is al geveld. Het ‘ten leven’ of ‘ter verdoemenis’ al bepaald. De rijke man wil dat zijn nog levende broers worden gewaarschuwd om niet ook op de plek van pijniging terecht te komen. Dat is in de fase waarin hij zich bevindt onmogelijk, want het oordeel is geweest, zijn broers zijn dus ook al opgestaan ten leven of ter verdoemenis. Die onmogelijkheid krijgt geen aandacht in de tekst en dat hoeft ook niet: het is een gelijkenis, niet een les over de fases van het hiernamaals. Wel een les over geloven: als zij niet naar Mozes en de profeten luisteren, zullen zij zich ook niet laten overtuigen als iemand uit de doden zou opstaan. Als je doorredeneert zou je uit de gelijkenis nog kunnen opmaken dat iedereen die in de hel belandt zelf de rechtvaardigheid daarvan zal inzien. Ook de rijke man doet geen poging om het al dan niet rechtvaardig zijn van dat hij in de hel zit ter discussie te stellen. Hij verdedigt zich niet over hoe hij in zijn rijkdom leefde en daarbij geen vinger uitstak naar Lazarus.